Advertisement
Start arrow Informacje ogólne arrow Polacy w Albanii: od XV wieku do II wojny światowej
Polacy w Albanii: od XV wieku do II wojny światowej
Spis treści
Polacy w Albanii: od XV wieku do II wojny światowej
Strona 2
Strona 3
Strona 4
Strona 5
Strona 6
Polacy w Albanii to temat mający kilkusetletnią historię.
Po śmierci króla Władysława Jagiełły w 1434 roku na tronie polskim zasiadł jego syn Władysław III, który w 1440 roku został jednocześnie królem Węgier. W 1444 roku król Władysław III "wybrał się na Turka". 10 listopada tegoż roku doszło pod Warną (dziś Bułgaria) do bitwy wojsk polsko-węgierskich z wojskami tureckimi. Król padł w walce - podczas szturmu na fortyfikacje osłaniające sułtana. Jednak po Polsce, a przede wszystkim po chrześcijańskiej Europie, chodziły pogłoski, że Władysław III ocalał z pogromu. Wiele osób twierdziło, że widziało na własne oczy króla Władysława III po bitwie pod Warną. Według ich relacji czy pogłosek Władysław III miał się schronić po klęsce pod Warną w Wenecji, Siedmiogrodzie, Serbii, na portugalskich wyspach na Atlantyku, Wołoszczyźnie i w... Albanii. Kilka osób widział nawet, rzekomo, ocalonego z pogromu króla polskiego. Stąd młodszy brat i następca Władysława Warneńczyka (bo tak od czasu bitwy król był nazywany), Kazimierz Jagiellończyk, musiał czekać pięć lat, zanim został koronowany na kolejnego króla Polski (Poczet królów i książąt polskich, Warszawa 1984). Sprawą tą bardziej szczegółowo zajął się ostatnio prof. Jerzy Hauziński w pracy Faktor albański a krucjata warneńska (Baltica Posnaniensia, 1997).
Wśród wykształconych Polaków znana była walka Albańczyków z tureckim jarzmem i waleczne czyny Skanderbega. Wierszopis Fulgenty Kamieński opublikował w Wilnie w 1773 roku wiersz dydaktyczny pt. „Wojny greckie z Portą Ottomańską, dzielnością Jerzego Kastryota Xsiążęcia Albańskiego przezwanego Skanderbek wsławione”.

Również w XVIII wieku znaleźli się w Polsce dwaj bracia urodzeni w Albanii: Antoni Łukasz Crutta (1727-1812) i Piotr Crutta (1735-1797). Urodzili się w Albanii, ale byli Wenecjanami. Antoni Łukasz związał się z Polską w 1764 roku, a Piotr w 1765 roku. Obaj byli zaangażowani w założeniu i prowadzeniu Polskiej Szkoły Orientalnej w Stambule. Piotr był jej przełożonym do 1767 roku, w którym przeszedł do służby angielskiej. Ponownie wstąpił do służby polskiej w 1792 roku i do 1795 roku był tłumaczem orientalnym przy dworze króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, a w 1794 roku wysłannikiem rządu insurekcyjnego (Tadeusza Kościuszko) do Turcji. Antoni Łukasz związał się z Polską do końca życia i był tłumaczem orientalnym Rzeczypospolitej. Zmarł w Lewiczynie koło Grójca.
Duże oddalenie Albanii od Polski, a następnie kilkuwiekowe panowanie Turków (Turcja do końca XVII wieku uchodziła za wroga Polski) były przyczyną tego, że tak naprawdę pierwsi Polacy pojawili się w Albanii zapewne dopiero w XIX wieku.